Opinie: Rationeel geneesmiddelengebruik in de ziekenhuisapotheek - sleutel tot duurzame en kwaliteitsvolle zorg

België behoort tot de landen met het hoogste voorschrijfpercentage van geneesmiddelen in Europa. Hierdoor worden er bij ons relatief meer antibiotica, antidepressiva, maagzuurremmers en cholesterolverlagende middelen voorgeschreven dan in buurlanden zoals Nederland en Duitsland. 

Hoewel het gebruik van terugbetaalde geneesmiddelen de afgelopen tien jaar relatief stabiel bleef, blijft België een grootverbruiker van voorgeschreven medicatie.

Kamerleden Funda Oru en Jan Bertels dienden op 26 september jl. een voorstel van resolutie in om het correct en rationeel gebruik van geneesmiddelen te bevorderen. De Vlaamse Vereniging van Ziekenhuisapothekers (VZA) erkent meerdere waardevolle pistes die in de resolutie worden beschreven en ziet opportuniteiten voor de sector om bij te dragen aan rationeel geneesmiddelengebruik. 

Meerwaarde van ziekenhuisapothekers 

Ziekenhuisapothekers spelen een sleutelrol in rationeel geneesmiddelengebruik. Ze ondersteunen artsen door het aanbieden van Clinical Decision Support Systems (CDSS) gelinkt aan het elektronisch voorschrift, gaan systematisch na of geneesmiddelen gepast zijn via de Check of Medication Appropriateness (CMA oftewel de klinische validatie van voorschriften), bieden een helpdesk voor artsen en verpleegkundigen voor alles rond therapie (Centre for Medicines Information (CMI)) en voorzien bedside klinische farmacie. Als lid van het Medisch Farmaceutisch Comité bepalen ze ook mee het geneesmiddelenbeleid binnen het ziekenhuis.

Door een nauwe multidisciplinaire samenwerking met apothekers, artsen, verpleegkundigen, diverse zorgverstrekkers alsook de patiënt zorgt de ziekenhuisapotheker  voor een veilig en effectief geneesmiddelengebruik waarbij zowel over- als onderbehandeling wordt voorkomen. 

Ziekenhuisfinanciering 

De Belgische ziekenhuisfinanciering is erg complex en niet meer aangepast aan het snel evoluerende zorglandschap. Een grondige herziening waarbij onder meer verantwoord voorschrijfgedrag en rationeel gebruik van middelen worden gehonoreerd zal bijdragen aan een duurzame en kwaliteitsvolle gezondheidszorg. 

In tijden van kritieke stockbreuken, steeds duurdere innovatieve therapieën en verlaging van de terugbetaling van oudere geneesmiddelen mag het belang van doordachte geneesmiddeleninkoop niet worden onderschat. Daarom pleiten wij ervoor om bij de herziening van de financiering constructief mee te denken en het debat alle relevante facetten te laten omvatten, zonder zich uitsluitend vast te klampen aan het klassieke economische mechanisme. Zo ontstaat ruimte voor een oplossing die én rationeel geneesmiddelengebruik én betaalbare zorg waarborgt. 

Toegang tot informatie  

De toegang tot relevante medische informatie voor ziekenhuisapothekers over de domeinen heen is essentieel om de veiligheid en doeltreffendheid van geneesmiddelengebruik te waarborgen. Een vlotte en beveiligde informatie-uitwisseling tussen artsen en apothekers versterkt de klinische meerwaarde van de ziekenhuisapotheker en laat toe om therapieën optimaal én rationeel af te stemmen op de individuele patiënt.